reclamebureau ontwerpfabriek hilversum

Laatste groet
Bloemenhandel André, recht tegenover de ingang van De Nieuwe Ooster in de Amsterdamse Watergraafsmeer verkoopt behalve bloemen ook gipsen beelden van ongeveer een halve meter hoog. In voorraad heeft hij de maagd Maria in hemelsblauwe mantel, een goudkleurige engel, een blonde labrador met droeve ogen en een voetballend jongetje in rood-wit tenue met een been nog geheven na de trap. Ze zijn bedoeld om de graven te sieren. Het voetballertje draagt Ajax-kleuren want de begraafplaats is recht tegenover de plek waar stadion De Meern was en het graf van Bobby Haarms wordt hier tot die van de beroemdheden gerekend, net als dat van Leger des Heils Majoor Bosshardt, entertainer Jos Brink en zanger Wally Tax.
De Nieuwe Ooster is een schitterend aangelegd complex, een groene oase in de stad, dat ook een crematorium, een gedenkplek en een funerair museum omvat. Dit in Nederland unieke uitvaartmuseum, Tot Zover, de omgang met de dood in verleden en heden aan bod komt, was doel van mijn bezoek.
Interessant en ook nog eens mooi aanschouwelijk gemaakt, zijn de verschillende rituelen rond de dood joden, christenen, moslims, taoïsten, hindoeïsten, en Surinaamse creolen. In zes blank houten kisten zijn de attributen uitgestald die gebruikt worden bij de wassing, het kleden, bewenen van de doden. Wie gebruik maakt van de audiotour kan de respectievelijke geestelijken zoals de rabbijn, de priester en de imam horen vertellen hoe een en ander in zijn werk gaat, en tegelijk beelden daarvan bekijken op een videoscherm dat ook in de kist staat.
Leerzaam om kennis te nemen van hoe het er in ons multiculturele land aan toegaat bij crematies en begrafenissen maar toch boeide me de laatste, met als thema de ‘persoonlijke uitvaart' het meest. De laatste, zevende kist is gewijd aan Merijn Luchtmeijer die in 1999 op 29 jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van multiple sclerose.
Bestonden er vroeger vaste rituelen rond de dood, opgelegd door wetgeving, kerk en de beperkte mogelijkheden die de begrafenisondernemingen boden, tegenwoordig zijn de mogelijkheden tot het vormgeven van nieuwe dodenriten enorm toegenomen. De uitvaartbranche staat open voor een inbreng van de nabestaanden, kleine ondernemers profileren zich door een uitvaart op maat te verzorgen die perfect past bij het karakter van de overledene. Individuele initiatieven worden bijna altijd gehonoreerd. Soms zie je dat een extravagante uitvaart van een bekende Nederlander, waarvan beelden op televisie zijn vertoond, de bron van inspiratie vormde.
En ik heb nu al een aantal keren meegemaakt dat degene die zijn dood ziet aankomen, zelf het scenario schrijft, een sprekerslijst samenstelt, een gedicht uitkiest en fragmenten uit dagboeken ten gehore laat brengen. Een vriendin van mij werd tot haar grote en onaangename verassing door haar ex-man, over de hoofden van de goegemeente heen, op band toegesproken. Hij had nog een oud, rimpelig appeltje met haar te schillen.
Merijn Luchtmeijer legde zijn wensen vast in een draaiboek: Mijn laatste groet. Hij regeerde over het graf heen zou je kunnen zeggen, door als het ware ceremoniemeester te zijn op zijn eigen begrafenis. Merijn kondigde zelf de verschillende stukken muziek aan en lichtte toe wat elk nummer voor hem betekende. ‘Tussen de muziek door is er voor iedereen ruimte is om te spreken,' liet hij weten. Merijn regisseerde vooraf niet alleen zijn dood - hij had een euthanasieverklaring - maar legde ook tot in details vast hoe met het stoffelijk overschot om te gaan, een locatie voor de uitvaartdienst aan te wijzen, te bepalen wie een actieve rol mag spelen. Hij heeft foto's bekeken van verschillende begraafplaatsen en gekozen en op zijn verzoek zal de as van zijn overleden poes mee in de kist gaan zodat hij zijn laatste reis niet alleen hoeft te aanvaarden.
‘Met doodgaan heb ik niet zoveel problemen maar het afscheid nemen daar word ik onpasselijk van,' schrijft hij en elders ‘Soms ben ik er zo mee bezig dat ik er zelf zin in krijg om er bij te zijn en dan realiseer ik me ineens dat ik er niet bij kan zijn, dat is dan toch wel een teleurstelling.'
Naast dit soort overpeinzingen bevat het draaiboek vooral instructies:
‘De bril wil ik niet op.'
‘Ik wil graag het speltkussentje onder mijn hoofd met het blauwe kleine sloopje eromheen.'
‘ Ik wil niet dat mijn handen gevouwen worden. Leg mijn armen maar naast mijn lichaam.'
‘Iedere dag moet iemand even wat after-shave op mijn gezicht en hals doen.' ‘Mijn lichaam wil ik graag ingesmeerd hebben met bodylotion (witte tube in het laatste nachtkastje.'
En hij besluit heel aandoenlijk en Hollands met: ‘Ik hoop dat het weer een beetje meezit.'

 

 

 

 

Marijke Hilhorst home
mijn bio
mijn boeken
uit de pers
column
mien bakgraag
schrijfcursus
uw biografie
contact
colofon
links