reclamebureau ontwerpfabriek hilversum

Knip - en plakfamilies

Werd er ruim vijftig jaar geleden nog 98% van alle kinderen in een gezin met een vader en een moeder geboren, nu leeft bijna elk derde kind niet in die klassiek samengestelde woonvorm van echtpaar met eigen kind(eren). De variatie is enorm toegenomen. Er is geen vader, de moeder ontbreekt, de ouders zijn niet met elkaar getrouwd, de vader of moeder is hertrouwd met een partner met eigen kinderen, er zijn twee vaders of twee moeders. Het gezinsleven is daarmee in die vijftig jaar wel wat onoverzichtelijker geworden, en eenzamer met 1,7 kind per vrouw.

Nu een gezin niet meer perse uit een vader, moeder en kind bestaat moet ook de definitie van familie worden verruimd; we noemen familie een gemeenschap met sterke onderlinge banden, waarin verschillende generaties voor elkaar zorgen. Tot familie behoren de mensen op wie je in geval van nood altijd kunt rekenen.

Patchworkgezinnen worden de nieuwe samensmeltingen wel genoemd, maar ik geef de voorkeur aan mijn eigen bedenksel: knip- en plakfamilies. Met dank aan de tekstverwerker.

Ik ken zo'n knip- en plakfamilie die om orde in de chaos te scheppen een sterrensysteem ontwierp. Elke nieuwkomer wordt daarin zorgvuldig ingewijd, wat even tijd vergt want simpel is het niet.

Uitgangspunt voor de bedenkers is hun oma geweest. Zij fungeert als oer-moeder. Hoe nauwer verwant met deze oer-moeder hoe minder sterren. Het aantal sterren is vergelijkbaar met de honorering van koelkasten, hoe meer sterren hoe koeler dus hoe verder af van de oermoeder.

De zoons en dochters krijgen elk een ster toegekend, hun echtgenoten twee sterren, hun gezamenlijke kinderen drie sterren, de mannen en vrouwen van die kinderen vier sterren, en de volgende generatie krijgt er vijf.

Van alle huwelijken eindigt 34% in scheiding. In deze familie is dat niet heel veel anders. Maar vooral door de gezamenlijke kinderen houden ze ook na de scheiding contact met elkaar en bij grote familieaangelegenheden zijn meestal beide ouders aanwezig. Niet zelden met hun nieuwe partner.

Na de scheiding gaan de exen van twee naar zes sterren, de nieuwe partners van de exen krijgen er zeven, de kinderen die de ex en de nieuwe partner samen verwekken komen uit op acht sterren en had de nieuwe partner van de ex al kinderen dan kunnen die op negen sterren rekenen. En zo voort, en zo verder.

Minstens een keer per jaar komt de familie in deze grote constellatie bij elkaar en dan is er altijd wel een moment waarop iemand besluit de boekhouding eens nauwkeurig bij te werken tot grote hilariteit van het gezelschap. Snapt een nieuwkomer het, dan geldt dat als ultiem bewijs van inburgering. Hoewel het natuurlijk ook even pijnlijk kan zijn als er veranderingen moeten worden aangebracht. De aanleiding is tenslotte niet altijd leuk

Mijn eigen moeder had wel iets weg van deze sterren-oma. Ook bij haar bleven alle door haar zoons afgedankte meisjes van harte welkom in de familie. ‘Omdat zij ze afschrijven, hoef ik ze toch niet de deur te wijzen,' meende ze. Dat was lief van haar en op die manier troostte ze hen ook.

Was zij oma, dan lag dat anders. Scheidt je zoon van de moeder van je kleinkinderen dan vermoed ik dat de oma zich alleen al soepel zal opstellen omdat ze er belang bij heeft de relatie met haar schoondochter goed te houden. Tenslotte blijven de meeste kinderen nadat hun ouders uit elkaar zijn bij de moeder wonen. Hecht oma eraan de kleinkinderen te blijven zien dan zal ze de verstandhouding optimaal proberen te houden. Maar het vergt wel heel veel inschikkelijkheid van iedereen en dat moet je allebei maar op kunnen brengen.

In de knip- en plakfamilies is dat natuurlijk ook zo. De kinderen hebben opeens een stiefvader of - moeder en daar gaan niet voor niets veel sprookjes over.

Het einde van de constructie kondigt zich aan als bij een conflict kinderen samen met hun moeder een coalitie vormen tegen de nieuwe partner of kinderen met hun natuurlijke vader plannen smeden die de stiefvader onderuit moeten halen. En kan in het oorspronkelijke kerngezin nog wel eens een bevel uitgevaardigd worden dat zonder overleg uitgevoerd dient te worden, in het knip- en plakgezin moet altijd worden onderhandeld. Waarom zou je een opdracht uitvoeren van iemand die niet eens je echte vader is? En alleen je eigen moeder heeft iets over je te zeggen, toch? Maar hoe langer het de nieuwe partners lukt de boel bij elkaar te houden, hoe stabieler de situatie doorgaans wordt. En als het lukt de harmonie te bewaren tot de kinderen groot genoeg zijn om uit te vliegen, krijgen ze eindelijk de tijd voor elkaar. Waar andere stellen doorgaans mee beginnen.

 

Marijke Hilhorst home
mijn bio
mijn boeken
uit de pers
column
mien bakgraag
schrijfcursus
uw biografie
contact
colofon
links